Influencer İş Birliği Rehberi: Teklif Paylaşmadan Önce Sorulması Gereken 12 Soru

Teklif vermeden önce, iş birliğinin yapısını anlayın

Bir markadan ya da ajanstan iş birliği mesajı geldiğinde içerik üreticilerinin yaptığı en yaygın hatalardan biri, kapsam netleşmeden bir fiyat söylemek. Oysa aynı "1 Reels" tanımı, kimin çektiğine, kaç turluk revizyon dahil olduğuna, içeriğin kaç ay paid amplification'da kullanılacağına göre birbirinin birkaç katı fiyat oluşturabilir.

Bu yazıdaki sorular sadece bütçe çıkarmak için değil, iş birliğinin yapısını anlamak için var. Cevaplar geldiğinde üç farklı kararı birden vermeniz gerekecek: bütçeyi nasıl kuracağınız, hangi yaklaşımla içerik üreteceğiniz, ve gerçekten bu projeyi kabul edip etmeyeceğiniz. Her cevap bu üç kararı ayrı ayrıetkiler. Sözleşme zaten bu konuşmaların sonunda yazıya dökülen bir çıktı; ama soruların asıl amacı sözleşme değil, projenin sizin için doğru proje olup olmadığını anlamak.

Burada bir parantez açmak gerekiyor. Yazının tamamı içerik üreticisinin kendisinin yapması gereken bir iş gibi okunabilir, ama gerçekte böyle değil. 12 sorunun her birini her teklifte tek başına yönetmek tam zamanlı bir iş haline gelir; ve bazen çok yoğun iş birliği talebi gelen influencerlar için içerik üretmeye zaman kalmaz. Bu yüzden içerik üretici menajerlerinin ve menajer ajansların var oluş sebebi tam olarak bu: marka veya ajans tarafıyla yapılan müzakereyi, faturalama ve vergi düzenini, kullanım hakkı ve münhasırlık pazarlığını, Reklam Kurulu uyumunu içerik üreticisi adına yürütmek. Aşağıdaki 12 maddeyi okuyup "bunları her teklifte ben mi takip edeceğim?" diye düşünüyorsanız, cevap "hayır, ya kendiniz öğrenirsiniz ya da güvendiğiniz bir menajerlik ajansına emanet edersiniz" olur. Ancak bir menajer veya ajansla çalışsanız da her birine hakim olmanız gerektiği gerçeğini değiştirmez. İkincisini seçenler için bu yazı bir kontrol listesi gibi de okunabilir: ajansınızın hangi maddeleri sizin adınıza yürütmesi gerektiğini görmek için.

Bir uyarı: aşağıdakiler yasal tavsiye değil. Önemli bir iş birliği öncesinde sözleşmenizi imzalamadan mutlaka avukatınıza ve mali müşavirinize danışın; menajer ajansla çalışıyorsanız ajansınızın hukuk ve mali süreçlerini nasıl yönettiğini sorun

‍

Bölüm A — İçerik ve Üretim

İçerik kapsamı, bir iş birliğinde aslında diğer her şeyi belirleyen ana eksen olarak düşünülebilir. Üretim yükü değişince hem süreç değişir hem ücret. Bu yüzden ilk konuşulması gereken konu para değil, ne ürettiğiniz ve nasıl ürettiğiniz.

1. Çekimi kim yapacak, prodüksiyon kimin sorumluluğunda?

Marka size kendi ekibiyle gelmek mi istiyor, yoksa kendi setup'ınızla mı çekmenizi istiyor — bu sorunun cevabı iş birliğinin temel yapısını belirler.

Kendi tarzınızda, kendi ekipmanınızla, kendi alanınızda çektiğiniz bir Reels ile prodüksiyon ekibinin gelip ışık kurarak çektiği bir içerik aynı şey değil. İlki sizin kendi yaratıcı sürecinizdir, ikincisi marka prodüksiyonuna katılım. Bu ikisi farklı işler ve farklı fiyatlanır.

Eğer marka prodüksiyon ekibi yolluyorsa şu detayları öğrenin: çekim günü kaç saat sürecek, kaç farklı kıyafet/sahne istenecek, lokasyon kimin, ekipman kimin, post-prodüksiyon (kurgu, renk, ses) kimde. "Bir günlük çekim" tanımı yetersiz. Bu detaylar üretim takviminizi haftalarca etkileyebilir; kapsamı netleştirmeden teklif aşamasına geçmek doğru değil.

2. Senaryo mu, mesaj mı, brief mi?

Bu sorunun cevabı içeriğin performansını belirler ve aynı zamanda işin niteliğini değiştirir.

Üç farklı yaklaşım var. Birincisi tam senaryo: marka her cümleyi yazmış, siz sunucusunuz. İkincisi mesaj odaklı brief: marka "şu üç noktayı geçir" diyor, kelimeleri siz seçiyorsunuz. Üçüncüsü constraint-based brief: marka "şunları söyleyemezsin" sınırı koyuyor, gerisi tamamen size kalmış.

Sektör verileri net bir tablo çiziyor: kelime kelime senaryo dayatılmış içerikler, izleyicinin "ad voice" dediği o tonu oluşturuyor ve performans çakılıyor. Influee'nin 2026 analizine göre tüketicilerin yüzde 69'u influencer önerisine markanın kendi mesajından daha çok güveniyor — ama bu güven sadece içerik gerçek hissettiğinde işliyor.

Markaya net olarak sorun: kaç tane zorunlu konuşma noktası var, hook'u kim yazıyor, CTA'yı kim formüle ediyor? Cevap "tam senaryo" yönündeyse bu sizin alıştığınız organik içerikten farklı bir iştir; üretim mantığı ve fiyatlama da farklı olmalı. Yorumlama özgürlüğü olan bir mesaj brief'i ise sizin asıl uzmanlık alanınızdır.

3. Format ve teslimat sınırları net mi?

"1 Reel ve 3 Story" yetersiz bir tanım. Her teslimatın ayrıntısı baştan netleşmeli.

Reels'in süresi 30 saniye mi 60 saniye mi 90 saniye mi? Aspect ratio 9:16 sabit mi yoksa marka 1:1 versiyonu da istiyor mu? Story'ler hangi sticker'larla, hangi link ile, hangi gün yayınlanacak? Carousel ise kaç slayt? Hangi müzik kullanılabilir, marka belirli bir track istiyorsa telif kimde?

Bu detaylar baştan netleşmezse teslim aşamasında marka "biz aslında 60 saniye düşünmüştük" diyebilir. Sizin hazırlığınız 30 saniye üzerine kuruluysa bu tam yeniden çekim demektir ve ek ücret talep etmek de güçleşir, çünkü "Reels" tanımı tek başına yapılmıştı.

4. Hangi platform için üretiyorsunuz, çapraz kullanım var mı?

Bir içeriği Instagram Reels için üretmek başkadır, aynı içeriği TikTok'a da koyacaksanız başkadır. Format, müzik telifi, hashtag mantığı, hatta hook süresi platforma göre değişir.

Marka size baştan "Reels'i TikTok'a da yükle" diyorsa bu ek bir teslimattır. Aynı dosyayı iki platforma atmak zaman olarak küçük bir iş gibi görünebilir, ama bu içeriğin iki ayrı kanalda gösterilmesi anlamına gelir. Her platform ayrı bir auditoryumdur ve her platform ayrı fiyatlanmalı. Hangi platformlara nelerin gideceği teklif öncesinde tek tek listelenmeli.

5. Yapay zeka ve telifli materyal kullanımı serbest mi, kısıtlı mı, açıklamalı mı?

Bu, 2026'nın en yeni iş birliği tartışmalarından biri. Birçok marka brief'inde bu konuyu hâlâ boş bırakıyor.

Marka sizden AI ses sentezi, AI arka plan, AI kapak görseli kullanmamanızı isteyebilir — bazen marka güvenliği nedeniyle, bazen platform zorunlulukları nedeniyle. Tersine, marka kendisi sizin ürettiğiniz içerikten AI ile yeni varyasyonlar üretmek isteyebilir; bu farklı bir hak alanına girer.

Üç şeyi sorun: hangi üretim aşamalarında AI kullanabilirsiniz (kurgu, renk düzenleme, altyazı kabul mü, ses klonu yasak mı), AI kullanıldığında platform "AI içerik" etiketi gerekirse bunu kim taşıyacak, ve marka sizin içeriğinizi AI ile yeniden üretip kullanma hakkı talep ediyor mu?

Bu konu Türkiye'de henüz yaygınlaşmasa da önümüzdeki yıllarda sıklıkla karşılacağız. Bu nedenle şimdiden değerlendirmekte fayda var.

Platformlar ve içerik üretim araçları her ne kadar içerik üreticilerin paylaşımları için müzik, görsel içerikleri sunsalar da bu materyaller aslında reklam ve iş birliği içerikleri için telif alınmış içerikler değiller. Bu konudaki detaylı yazımızı okumanızı öneririz.

Bu nedenle içerikte müzik, görsel, video gibi telifli materyallerin kullanılıp kullanılmayacağını ve kullanılması bekleniyorsa telif ücretlerinin ve lisanslamalarının kim tarafından yapılacağını da iş birliği öncesinde netleştirilmesi gerekir.

‍

Bölüm B — Ticari ve Hukuki Çerçeve

İçerik netleştikten sonra sıra ticari ve hukuki çerçeveye geliyor. Bu bölümdeki sorularda Türkiye'ye özgü birkaç madde var ve bunları yurt dışı şablonlarda bulamazsınız.

6. Ödeme vadesi ve faturalama nasıl olacak?

Türkiye'de ödeme vadesi konusu, yurt dışı kaynaklarda yazılanlardan farklı bir gerçekliğe sahip ve burada ayrımı doğru yapmak gerekiyor.

Dünyada genel kabul gören standart yüzde 50 peşin, yüzde 50 iş bitimi yönündedir. PitchBrand ve Influencerfee gibi kaynaklar bu pratiği "yeni marka ilişkilerinde standart" olarak tanımlıyor. Türkiye'de durum biraz farklı: kurumsal ve global markalar genellikle 30-90 gün arası vadeli çalışıyor ve bu vade büyük markaların standart finans operasyonunun parçası. Buna karşılık, kurumsal yapısı oturmamış ya da daha önce çalışmadığınız markalar/ajanslar için peşin ödeme talep etmek çok daha makul; çünkü tahsilat riskini bilmediğiniz bir tarafa açmak gereksiz.

Türkiye'ye özgü bir başka kritik nokta da Mükerrer 20/B istisnasıyla ilgili. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun bu maddesi, sosyal içerik üreticilerine kazanç istisnası tanıyor (2025 limiti 4.300.000 TL). Ama istisnadan yararlanmak için, kazancın ait olduğu sözleşmenin başladığı veya iş birliğinin yapıldığı ay içinde içerik üreticisinin Türkiye'deki istisna hesabına yatması gerekiyor. Faturada vade beklenebilir, ama hesaba ödemenin geç düşmesi istisna kaybına neden olabilir. Yani vadeyle çalışılan bir iş birliğinde fatura tarihiyle ödeme tarihi arasındaki eşleşme, vergi açısından ayrı bir titizlik istiyor.

Justa Hukuk'un 2025 tarihli analizinde belirttiği bir başka nokta: ajans ödemeyi yapsa bile içerik üreticisi fatura kesmezse bu ödeme usule aykırı sayılır. Faturasız iş, hem sizin hem ajansın hukuki risk taşıması demek.

Tüm bu süreç — vade müzakeresi, peşin pazarlığı, fatura zamanlaması, istisna hesabı uyumu — tek başına yönetilmesi zor bir iştir. Menajerlik ajansıyla çalışan içerik üreticilerinin en çok yarar gördüğü alanlardan biri burası: ajans markalarla vade pazarlığını yapar, ödeme takibini yürütür, mali müşavirle koordinasyonu sağlar. Tek başına çalışıyorsanız, en azından bir mali müşavirle istisna prosedürünü baştan kurun.

7. Kaç tur revizyon dahil olacak ve revizyonun gerekçesi ne olacak?

Sektör standardı ve olması gereken; iki tur revizyondur. Üçüncü tur ve sonrası genellikle baz ücretin yüzde 10-20'si oranında ek ücretle yapılır. Markanın kaç tur revizyon beklediğini baştan öğrenin; cevap "ihtiyaç kadar" gibi belirsizse bu bir kırmızı bayraktır.

Ama revizyon konusunun daha az konuşulan ama daha önemli bir boyutu var: revizyonun gerekçesi. İki ayrı senaryo arasında ayrım yapmak gerekiyor. Birincisi, üreticinin brief'in dışına çıkması — yani off-brief bir iş çıkması. Bu durumda revizyon talebi yerinde, üretici brief'e dönmek ve tekrar içerik üretmek zorundadır. İkincisi, markanın fikrinin değişmesi: brief'e tam uyan bir içerik teslim ettiniz, ama marka tarafında biri "bence yeşil yerine mavi olsun" dedi. Bu farklı bir senaryo ve aslında ek bir iş anlamına geliyor.

Bu ayrımı baştan netleştirmek, iş birliğinin sağlığı için kritik. Sözleşmeye dahi yazmadan, sadece brief teslim toplantısında "revizyon talepleri brief uyumu üzerinden mi gelecek, kreatif yön değişikliği halinde ek üretim sayılacak mı?" sorusunu sormak, ileride çıkacak gerilimleri ciddi şekilde azaltır. Markanın bu soruya verdiği cevap, ilişkinin nasıl yürüyeceğine dair en doğru sinyallerden biri.

Aynı zamanda markanın geri dönüş süresini sorun: marka geri dönüşünü kaç /günde yapacak, sessiz kalırsa içerik onaylanmış sayılacak mı? Sektör pratiği 48 saatlik bir geri dönüş penceresi.

Menajer ajansların bu noktada da ciddi bir rolü var: revizyon talebi geldiğinde "bu off-brief mi, yoksa marka karar mı değiştiriyor?" ayrımını üretici adına yapar ve gerekirse ek üretim için pazarlık yürütür. Bu, ilişkiyi bozmadan ve içerik üretim motivasyonunu düşürmeden kapsamı korumanın en iyi yolu.

8. Kullanım hakkı: süre, mecra, coğrafya ne olacak?

Bu, içerik üreticilerinin en sık göz ardı ettiği konu ve uzun vadede en çok zarar verenlerden biri.

Markaya üç boyutuyla sorun. Süre: 30, 90, 180 gün, 1 yıl mı? Mecra: sadece markanın kendi sosyal medya hesapları mı, web sitesi de dahil mi, paid ads de mi? Coğrafya: sadece Türkiye mi, global mi?

PitchBrand ve diğer kaynakların ortak uyarısı: "in perpetuity" (süresiz) ve "worldwide rights for any and all media" gibi ifadelerden uzak durun. Tek seferlik bir ücret karşılığında içeriğinizi sonsuza kadar marka kullanımına devretmek, ileride aynı kategoride başka bir markayla anlaşma şansınızı ciddi şekilde daraltır.

Sektör pratiği: organik mecra için aylık standart kullanım hakkı, baz ücretin üzerine yüzde 20-30 ekler. Yıllık kullanım hakkı baz ücretin birkaç katına denk gelir. Yani süre uzadıkça fiyat değişir; bu bilgi olmadan teklif hazırlanamaz.

9. Whitelisting ve paid amplification dahil mi?

Bu konu iş birliği görüşmelerinin en az anlaşılan kısmı, ama belirsizliği durumunda da içerik üreticilere uzun vadede en çok zarar verenlerden biri.

Whitelisting (Türkçe karşılığı yaygın değil — "izinli kullanım" da denilebilir), markanın sizin sosyal medya hesabınızı kullanarak kendi reklam hesabından paid ad çalıştırmasıdır. İçerik sizin profilinizden çıkıyor gibi görünür ama dağıtımı marka yapar. Spark Ads (TikTok) ve Partnership Ads (Instagram) bu mekanizmanın platform isimleri.

Influencer Marketing Hub'ın altını çizdiği bir paradoks var: 30 günlük münhasırlık imzaladığınız bir markanın içeriği, paid amplification ile aylarca dolaşımda kalabilir. Sizin paid akışınızda göründüğünü bile görmezsiniz çünkü dark posts genelde profil grid'inde görünmez. Bu sürede başka bir markayla anlaştığınızda, takipçileriniz sizi hâlâ ilk markanın yüzü olarak görüyor olabilir.

Markaya iki şey sorun: paid amplification süresi ne kadar olacak ve fiyatlamaya ne ekleyecek? Sektör pratiği, paid kullanım için organik kullanımın üstüne yüzde 20-50 ek ücret. Lumanu anketine göre içerik üreticilerinin yüzde 51'i whitelisting için ayrı ücret alıyor; diğer yarısı bu hakkı bedavaya veriyor — siz vermek zorunda değilsiniz.

10. Münhasırlık talebi var mı? Kategori ve süre nedir?

Münhasırlık (exclusivity), sizin belirli bir süre boyunca markanın rakipleriyle çalışamayacağınızı ifade eder. Doğru kurulduğunda makul, yanlış kurulduğunda gelirinizi yıllarca kısıtlayabilir.

Üç şeyi öğrenin. Birincisi kategori tanımı: "kozmetik" veya "gıda" gibi geniş kategoriler tehlikelidir; "C vitamini serumu" veya "gluten-free unlu mamul" gibi dar kategoriler size daha çok hareket alanı bırakır. İkincisi süre: 30-45 gün makul ve zaten içerik üreticilerin de kendi güvenilirliği açısından baz alması gereken bir süredir Ancak 45 gün üzeri münhasırlık talepleri baz ücretinizin tamamına yakın bir artış gerektirir. Üçüncüsü kanal: münhasırlık sadece sponsorlu içerikleri mi kapsıyor, affiliate ve organik bahsi de dahil mi?

Türkiye tarafında ek bir hukuki ayrıntı var. AD Hukuk'un 2026 tarihli rehberinde belirtildiği gibi, süresi ve kapsamı belirsiz rekabet yasakları Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde geçersiz sayılabilir. Yani size "bir yıl boyunca hiçbir gıda markasıyla çalışamazsın" diyen bir madde mahkemede dayanmayabilir — ama bu, sözleşmeyi imzalamadan önce avukat görmemenin mazereti değil. Bu tip talepler söz konusu olduğunda şartlarınızı mutlaka bir avukata danışarak ilerletin.

Münhasırlık için fiyat: her ay münhasırlık talebi için baz ücretin yüzde 20-50'si arası ek ücret sektör standardı. Marka münhasırlık istiyorsa teklifinize bunu ekleyin.

11. Reklam Kurulu sorumluluğu kimde olacak?

Bu, Türkiye'de çalışan içerik üreticilerinin mutlaka anlaması gereken bir konu ve yurt dışı şablonlarda yer almıyor.

T.C. Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu, sosyal medya influencer'larına yönelik 2021'de yayımlanan kılavuza göre paylaşımlarda "reklam", "iş birliği" veya "sponsorlu" ibarelerinin kullanılmasını zorunlu kılıyor. "#tavsiye" veya "#öneri" gibi etiketler bu zorunluluğu karşılamıyor.

Apilex'in 2026 tarihli analizine göre, sosyal medya üzerinden örtülü reklam ihlallerinde 2025 projeksiyonu olarak ceza alt sınırı yaklaşık 602.482 TL, üst sınır 1,2 milyon TL'ye kadar çıkabiliyor. Daha kritik olan şu: marka, ajans ve influencer bu cezadan müştereken ve müteselsilen sorumlu. Yani ceza üçüne birden kesilebilir, biri öderse diğerlerinden talep edebilir.

İki şeyi sorun. Birincisi etiketleme sorumluluğu kimde — siz mi marka mı? İkincisi rücu hakkı dengesi nasıl? Markanın "ceza halinde tüm tutar influencer'a rücu edilir" maddesi tek taraflıdır. Doğru madde "kusur oranında rücu" şeklinde olmalı — eğer ceza markanın yönlendirmesi sebebiyle çıktıysa cezanın yükü marka tarafına geçmeli. Bu maddeye dair markanın tutumu, iş birliğinin sağlığını tek başına gösterir.

12. Kill fee ve iptal şartları ne olacak?

Umuyoruz ki böyle durumlarla karşılaşmazsınız ancak bazen her şey planlandığı gibi gitmeyebilir. Marka kampanyayı iptal edebilir, ürünü piyasadan çekebilir, ya da siz markanın bir krizi nedeniyle çalışmaya devam etmek istemeyebilirsiniz. Bu senaryolar için baştan netleşin.

Kill fee, markanın iş birliğini iptal etmesi durumunda size ödeyeceği tazminattır. Sektör pratiği üç aşamalı: brief teslim alındıktan sonra ama üretim öncesi iptal halinde toplam ücretin yüzde 25-50'si; üretim başladıktan sonra teslimat öncesi iptalde yüzde 50-75; içerik teslim edilip onaylandıktan sonra ama yayınlanmadan iptalde yüzde 100. Kill fee maddesi öngörülmemiş bir iş birliği, markaya size hiçbir tazminat ödemeden çekilme hakkı veriebilir.

Diğer yön: iş birliği bittikten sonra marka sizden içeriği silmenizi isteyebilir mi? Bazı şablonlar (özellikle ABD merkezli olanlar) markaya "her zaman içeriğin kaldırılmasını talep etme hakkı" tanır. Bu sizin için bir sorun çünkü o içerik portfolyonuzun parçasıdır ve istediğiniz zaman silmek istemeyebilirsiniz. Hangi koşulda silme talep edilebileceği baştan konuşulmalı.

Aynı şekilde siz de içeriği belirli bir süre sonra kaldırmayı planlıyorsanız mutlaka bunu iş ortaklarınıza anlaşma öncesi belirtmelisiniz.

Bir de "morals clause" denilen madde var: marka, sizin kişisel davranışınızın markaya zarar vermesi durumunda iş birliğini feshetme hakkı tanır. Bu maddenin tek taraflı olmaması gerekir. "Reverse morals clause" ile siz de markanın bir krize girmesi durumunda çekilme ve ödenmemiş kısımları tahsil etme hakkını alabilirsiniz.

Bunlar her iş birliği için aynı mıdır?

Hayır. Yukarıdaki sorular her iş birliğinde aynı ağırlıkla sorulacak şeyler değil. Küçük ölçekli bir iş birliğinde 12 maddenin hepsini avukatla incelemek orantısız bir yatırım olur. Ama yüksek bütçeli işlerde, ya da uzun süreli bir ambassador iş birliğinde, bu maddelerin her biri ayrı bir gözden geçirme hak ediyor.

Yine de yazımızdaki temel mantık şu: hangi büyüklükte olursa olsun, teklif vermeden önce kapsamı netleştirin. "Ne kadar?" sorusuna cevap vermeden önce "Ne yapacağız?" sorusunun cevabını alın. Aynı işin farklı koşullarda farklı fiyatları olur ve bu farkı belirleyen şey, yukarıdaki 12 sorunun cevaplarıdır. Bazen cevaplar projeyi kabul etmemeniz gerektiğini gösterir; bu da yazının değerinin bir parçası.

İkinci mesaj: bu süreçleri tek başına yürütmek zorunda değilsiniz. Güvendiğiniz bir menajerlik ajansı, bu 12 maddenin büyük çoğunluğunu sizin adınıza yönetir — marka tarafıyla pazarlık, faturalama düzeni, kullanım hakkı müzakeresi, Reklam Kurulu uyumu, kriz anlarında iş birliğinin korunması. İçerik üreticisinin kendi enerjisini esas işine, yani içerik üretmeye odaklayabilmesi için bu görev paylaşımı kritik. Yasal danışmanlığın yerini de hiçbir blog yazısı tutamaz; önemli bir sözleşme öncesinde mutlaka avukat ve mali müşavirle görüşün.

Kind People olarak içerik üreticilerimizin ticari ve hukuki tarafıyla yakından ilgileniyoruz, çünkü yönettiğimiz kişilerin kendilerini koruması bizim de işimizin parçası. Bu yazı bir manifesto değil; iş birliği masasında daha donanımlı oturmak için bir başlangıç noktası.

‍

‍

‍

‍

‍

‍