Sosyal Medya İşbirliklerinde Şeffaflık ve Yasal Uyum Rehberi

Dijital pazarlama dünyası, sosyal medya etkileyicileri (influencerlar) ile markalar arasındaki işbirlikleriyle büyümeye devam etmektedir. Ancak bu dinamik yapı, kuralsız bir alan değildir. Ticari reklamların geleneksel mecralarda olduğu gibi sosyal medyada da belirli ilkelere uygun olması yasal bir zorunluluktur.

Ajans olarak, iş ortaklarımızın ve içerik üreticilerinin Reklam Kurulu nezdinde herhangi bir yaptırımla karşılaşmaması için, halihazırda yürürlükte olan ve titizlikle uygulanan kuralları bu kılavuzda derledik.

Bilindiği üzere bu düzenlemeler yeni değildir; Reklam Kurulu 2019 yılından bu yana sosyal medya reklamlarını aktif olarak denetlemekte ve mevzuata aykırı paylaşımlara idari yaptırımlar uygulamaktadır.

1. Temel Kural: Örtülü Reklam Yasaktır

Mevzuatımıza göre her türlü iletişim aracında sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yapılması yasaktır.

Örtülü Reklam Nedir? Sosyal medya özelinde örtülü reklam; bir mal veya hizmetin ticari reklam amacını taşımasına rağmen, bu amacın gizlenerek sanki influencer'ın rutin bir paylaşımıymış gibi sunulmasıdır. Tüketicinin reklam izlediğini fark etmeden, doğal bir içerik sandığı paylaşımlara maruz kalması hukuka aykırıdır.

Reklam verenden maddi kazanç sağlanan veya ücretsiz/indirimli ürün gönderilen her paylaşımda, bu ticari ilişkinin açıkça belirtilmesi zorunludur.

2. Mecralara Göre Etiketleme Standartları

Reklam olduğunu belirten etiketler; paylaşımın arka fonundan ayırt edilebilir, kolay okunabilir büyüklükte olmalı ve tüketicilerin ilk bakışta fark edebileceği şekilde konumlandırılmalıdır.

Ajansımız, çalıştığı tüm mecralarda aşağıdaki etiketleme kurallarını standart olarak kabul eder:

Instagram, Twitter (X), Facebook (Fotoğraf ve Mesaj)

Paylaşılan fotoğrafın veya mesajın içinde, altında ya da açıklama kısmında; reklam verenin adı (marka) ile birlikte şu etiketlerden en az biri mutlaka kullanılmalıdır:

• #Reklam
• #İşbirliği
• #Sponsor
• #Ortaklık
• “@[Reklam veren] ile işbirliği”
• “@[Reklam veren] tarafından hediye olarak alındı.”

Video İçerikler

Video içinde sürekli olarak, videonun başlığında veya açıklama kısmının en başında (daha fazla oku kısmına tıklanmadan görünecek şekilde) şu ifadelerden biri yer almalıdır:

• “Bu video [reklam veren] reklamlarını içermektedir.”
• “Bu video, [reklam veren] ile ücretli işbirliğini içermektedir.”
• “Bu ürünleri [reklam verenden] hediye olarak aldım.”

Instagram Hikayeleri (Story) ve Snapchat

İçeriğin yalnızca kısa süreliğine görülebildiği bu alanlarda, paylaşım süresince reklam verenin adı ile birlikte #Reklam, #Sponsor, #İşbirliği gibi ibarelerden biri görünür olmalıdır.

Podcast

Yayının başında, ortasında ve sonunda sözlü ve yazılı olarak “Bu podcast, [reklam veren] hakkında reklam içerir” veya benzeri açık beyanlar kullanılmalıdır.

3. İçerik Üreticilerin (Influencer) Dikkat Etmesi Gereken Kırmızı Çizgiler

Sosyal medya etkileyicisi; kendisine veya reklam verene ait bir malın satışını sağlamak veya hedef kitleyi ikna etmek amacıyla pazarlama iletişiminde bulunan kişidir. Takipçi sayısı ne olursa olsun, ticari amaçla hareket eden herkes bu kurallara tabidir.

Güvenilir bir profil çizmek ve yasalara uymak için şu hususlara dikkat edilmelidir:

• Deneyim Şartı: Henüz deneyimlenmeyen bir ürün, tüketiciler nezdinde onaylanmış veya deneyimlenmiş algısı yaratacak şekilde tanıtılamaz.
• Hediye vs. Satın Alma: Marka tarafından hediye edilen bir ürün, influencer tarafından "kendisinin satın aldığı" izlenimi oluşturacak şekilde sunulamaz.
• Sağlık Beyanları: Doktor, diş hekimi, eczacı gibi sağlık profesyonelleri tarafından sunulan hizmetlere yönlendirme yapılamaz. Mevzuata aykırı sağlık beyanlarında bulunulamaz.
• Filtre Kullanımı: Bir ürünün etkisini gösterirken efekt veya filtre kullanılmışsa, görüntünün filtrelendiği açıkça belirtilmelidir.
• Bilimsel Kanıt: İspatı mümkün olmayan, nesnel verilere dayanmayan bilimsel araştırma veya test sonuçları iddia edilemez.

4. Sorumluluk ve Yaptırımlar

Reklam veren markalar, "İçerik influencer'ın sorumluluğundadır" diyerek yükümlülükten kaçamazlar. Mevzuata göre; reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşu olarak sosyal medya etkileyicilerinin her biri, bu kurallara uyum konusunda ayrı ayrı sorumludur.

Reklam Kurulu tarafından yapılan incelemelerde ihlal tespit edilmesi durumunda; reklamın durdurulması, düzeltilmesi ve ihlalin niteliğine göre idari para cezası uygulanmaktadır. İnternet ortamındaki ihlaller için belirlenen idari para cezaları tüm taraflar için geçerlidir.

Sonuç

Sosyal medya, markalar için hızlı ve etkili bir mecra olsa da, tüketici güveni ve yasal uyum her şeyin önündedir. Ajansımız, şeffaf olmayan, tüketiciyi yanıltabilecek veya yasal risk taşıyan hiçbir "örtülü reklam" uygulamasını onaylamamaktadır. Tüm iş ortaklarımızdan, bu köklü ve yerleşik kurallara tam uyum beklemekteyiz.

‍